Vezenkov: “Chúng tôi đã đạt mục tiêu nhỏ nhất mùa giải” – Nhưng 96 điểm lọt lưới mới là con số Olympiacos phải sợ

Sasha Vezenkov vừa nâng chiếc cúp thứ năm liên tiếp, nhưng câu nói đầu tiên sau trận chung kết không giống lời ăn mừng. Anh nói với kênh SKAI TV: “Chúng tôi đã đạt được mục tiêu nhỏ nhất của mùa giải, chúng tôi còn ba mục tiêu phía trước.” Một chiến thắng 101-96 trước PAOK, một danh hiệu Siêu cúp Hy Lạp nữa, một danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất trận cùng 25 điểm, 10 rebound – nhưng tâm trạng của ngôi sao người Bulgaria không hề hưng phấn. Điều đó mới đáng chú ý. Trận chung kết Siêu cúp Hy Lạp không phải trận đấu lớn nhất của mùa. Ngay cả Vezenkov cũng nói vậy. Nhưng vì chính câu nói “mục tiêu nhỏ nhất” được phát đi trên truyền hình, nó trở thành tuyên ngôn chiến lược: Olympiacos đặt mình vào một cuộc đua nhiều mặt trận. PAOK chơi đúng nghĩa một đối thủ trong trận chung kết. Vezenkov dành lời khen: “PAOK đã nỗ lực rất lớn.” Olympiacos vẫn thắng, nhưng thắng theo cách khiến người ta không thể vỗ tay thoải mái: 101-96, một trận đấu có tới 197 điểm tổng cộng. Theo dõi bóng rổ châu Âu lâu năm, tôi biết một trận đấu FIBA 40 phút thường có tổng điểm quanh mức 155-165. Khi hai đội ghi tới 197 điểm, không thể chỉ giải thích bằng chất lượng tấn công. Một trong hai khả năng xảy ra: hoặc nhịp trận đấu nhanh bất thường, hoặc phòng ngự hai bên sụp đổ. Olympiacos là đội giành Siêu cúp, nhưng con số 96 lọt lưới là một dị thường với bất kỳ đội bóng nào nuôi tham vọng vô địch EuroLeague. Sasha Vezenkov kết thúc trận với 25 điểm, 10 rebound, 2 kiến tạo, 1 cướp bóng và không có block nào, sau 34:23 phút. Anh ném 8/14, gồm 2/3 từ vạch ba điểm, và 7/8 ném phạt. Nếu quy đổi, eFG% là 64.3% và TS% là 71.3%. Đây là những con số thuộc nhóm tốt nhất châu Âu. Thế nhưng điều đáng chú ý không nằm ở độ chính xác, mà nằm ở cách anh ghi điểm: 11 lần ném hai điểm, chỉ 3 lần ném ba điểm. Vezenkov chơi gần rổ hơn, chịu va chạm nhiều hơn, và kiếm được 8 lần ném phạt. Ở tuổi 31, một tiền phong có kỹ năng và chỉ số thông minh như anh có thể kéo dài đỉnh cao theo kiểu Luis Scola – nhưng chỉ khi đội bóng biết cách giữ anh khỏe. Số liệu không ghi bàn, nhưng số liệu đang âm thầm viết lại lịch sử. Một trận đấu không thể khẳng định Vezenkov sẽ chơi như thế cả mùa. Nhưng nó cho thấy xu hướng: thay vì là một stretch-4 đứng chờ bóng ngoài vòng ba điểm, anh đang di chuyển vào khu vực giữa và gần rổ. Nếu xu hướng này được duy trì, không gian tấn công của Olympiacos sẽ thay đổi. Đối thủ EuroLeague sẽ phải kèo anh khác đi, và hàng phòng ngự phải bọc lót vùng cánh nhiều hơn. Điệp khúc “cải thiện” xuất hiện ít nhất ba lần trong bài phỏng vấn. Vezenkov nói: “Chúng tôi cần cải thiện” và “Điều quan trọng nhất là cải thiện.” Đội bóng vừa thắng 101 điểm, vừa có cá nhân chơi hiệu quả 71.3% TS, nhưng người nói chuyện chính lại liên tục nhấn mạnh cải thiện. Trong một tập thể được tổ chức tốt, thông điệp như vậy thường hướng về phòng ngự. Bởi vì tấn công 101 điểm chẳng có gì để xấu hổ; còn phòng ngự 96 điểm lọt lưới thì có. Cùng khoảng thời gian mùa giải mở màn, Olympiacos cũng tham dự một trận đấu mang thương hiệu EuroLeague tại Etihad Arena, Abu Dhabi, gặp Real Madrid và thua 89-93. Thất bại này, được nhắc đến một cách vắn tắt, thực ra quan trọng hơn chiếc Siêu cúp Hy Lạp. Nó cho thấy tấn công của Olympiacos rơi từ 101 điểm xuống 89 điểm khi đối thủ lên đẳng cấp EuroLeague. Khác biệt 12 điểm không phải là tình huống cố định, nhưng là một dấu hiệu: Olympiacos ghi điểm dễ dàng trước PAOK, nhưng gặp Real Madrid thì không còn dễ dàng nữa. Vậy mùa giải của Olympiacos có mấy mục tiêu? Nếu ghép các phát biểu của Vezenkov, có thể thấy năm mặt trận: Siêu cúp Hy Lạp vừa giành; trận tranh cúp mở màn mang thương hiệu EuroLeague tại Abu Dhabi đã thua; còn lại là Cúp quốc gia Hy Lạp, chức vô địch quốc gia và EuroLeague. Vì một mục tiêu đã trôi qua ngay trước khi giải quốc nội bắt đầu, câu nói “còn ba mục tiêu phía trước” của Vezenkov có nghĩa là: mùa giải thực sự bắt đầu từ tháng Hai. Anh nói thẳng: “Chúng tôi có ba mục tiêu phía trước, bắt đầu từ tháng Hai và sau đó.” Cách nói ấy phù hợp với cấu trúc mùa giải. Cúp quốc gia Hy Lạp thường diễn ra vào tháng Hai. Giai đoạn quyết định của giải vô địch và EuroLeague nằm trong khoảng tháng Tư, tháng Năm. Vì thế, những trận đấu tháng Mười thực chất chỉ là giai đoạn thử nghiệm và làm quen chiến thuật. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: chính giai đoạn thử nghiệm này lại tốn sức của trụ cột. Vezenkov chơi 34:23 phút trong trận đấu ít giá trị nhất mùa. Với một cầu thủ 31 tuổi, đó là rủi ro lớn hơn bất kỳ thất bại chiến thuật nào. Thông thường, sau một trận thắng 101-96, người ta ca ngợi hàng công. Nhưng người viết tin thể thao cần nhìn vào thứ bị che khuất. Olympiacos là đội bóng có nguồn lực để theo đuổi năm mục tiêu; điều đó thể hiện qua việc họ có đủ chiều sâu đội hình để đá nhiều giải đấu song song. Tuy nhiên, chiều sâu chỉ có giá trị khi trụ cột không bị đốt cháy vào tháng Mười. 96 điểm lọt lưới, 34:23 phút của Vezenkov và thất bại 89-93 trước Real Madrid tạo thành một bộ ba cảnh báo. Điều phản trực giác là ở chỗ, chiến thắng Siêu cúp có thể khiến dư luận chủ quan, nhưng chính Vezenkov lại dập tắt sự hưng phấn. Anh gọi danh hiệu vừa giành là “mục tiêu nhỏ nhất”, khen PAOK, rồi nói Olympiacos cần cải thiện. Đó không chỉ là sự khiêm tốn. Đó là cách một đội bóng lớn định vị kỳ vọng. Bằng cách tự hạ thấp danh hiệu vừa giành, Olympiacos chuyển sự chú ý của giới truyền thông về phía tháng Hai và tháng Năm. Nó cũng là một cái neo kỳ vọng: nếu tháng Hai thất bại, câu nói này sẽ bị dùng để chỉ trích chính họ. Nhưng nếu nhìn vào số liệu, tôi sẵn sàng nói rằng chiến thắng này ít thông tin hơn so với vẻ ngoài. Hiệu suất của Vezenkov là n=1, trước một đối thủ không cùng đẳng cấp. Tổng điểm 197 của trận đấu có thể là do nhịp trận nhanh, nhưng cũng có thể là do phòng ngự của Olympiacos chưa sẵn sàng. Vào mùa giải thường niên, những trận đấu tháng Mười không quyết định danh hiệu, nhưng chúng phơi bày vết nứt mà tháng Năm sẽ trừng phạt. Đội nào để thủng lưới 96 điểm ở Siêu cúp rồi vẫn tự nhận là ứng viên EuroLeague là đội đang tự lừa dối mình. Câu chuyện không chỉ nằm ở Olympiacos. Việc bóng rổ Hy Lạp được chính cầu thủ hàng đầu mô tả là “đang lên” là một tín hiệu thương mại. PAOK thi đấu tốt, Olympiacos thắng kịch tính, truyền hình SKAI có nội dung hấp dẫn. Đồng thời, trận Real Madrid – Olympiacos tại Abu Dhabi cho thấy EuroLeague đang tích cực tìm kiếm doanh thu từ khu vực vùng Vịnh. Với các đội bóng, điều đó đồng nghĩa với thêm lịch thi đấu, thêm di chuyển và thêm áp lực thể lực – đặc biệt với những đội cùng lúc chinh chiến ở giải quốc nội lẫn EuroLeague. Cần theo dõi ba điều trong mười vòng EuroLeague đầu tiên. Thứ nhất, defensive rating của Olympiacos – nếu họ nằm ở nửa dưới bảng xếp hạng phòng ngự sau mười vòng, danh hiệu “ứng viên” phải bị đặt dấu hỏi. Thứ hai, số lần ném ba điểm của Vezenkov – ba lần ném trong một trận là thấp bất thường so với một stretch-4; nếu con số này vẫn ở mức thấp kéo dài, chiến thuật không gian của đội đã thay đổi. Thứ ba, số phút thi đấu trung bình của Vezenkov – nếu anh tiếp tục chơi hơn 32 phút ở các trận đấu ít quan trọng, nguy cơ chấn thương sẽ là mối đe dọa số một với ba mục tiêu còn lại. Vezenkov nói đội đã đạt được mục tiêu nhỏ nhất. Điều đó đúng. Nhưng bóng rổ không trao thưởng cho tháng Mười. Mùa giải của Olympiacos chỉ thực sự bắt đầu vào tháng Hai, khi Cúp quốc gia Hy Lạp vang lên tiếng còi khai cuộc. Lúc đó, câu hỏi duy nhất đáng đặt ra là: liệu đội bóng đã sửa được hàng phòng ngự 96 điểm kia, hay vẫn chỉ đang nhắc đi nhắc lại hai chữ “cải thiện” như một lời ru?